6 دقیقه خواندن
همزمان با مذاکرات سیاسی برای عادیسازی روابط میان ارمنستان و ترکیه، محافل تجاری دو کشور نیز گفتوگوهای فعالی را آغاز کردهاند.
اگرچه مرز میان ارمنستان و ترکیه که در سال ۱۹۹۳ بهطور یکجانبه از سوی ترکیه بسته شد، همچنان بسته است، با این حال بازرگانان با در نظر گرفتن توافقات بهدستآمده در روند عادیسازی روابط دو کشور و مذاکرات ادامهدار درباره اجرای آنها، تلاش میکنند زمینههایی برای همکاری پیدا کنند.
در چارچوب روند عادیسازی روابط ارمنستان و ترکیه و با حمایت دولتهای جمهوری ارمنستان و جمهوری ترکیه، روز ۲ ژوئن نمایندگان جامعه تجاری ارمنستان از مرز زمینی ارمنستان و ترکیه عبور کرده و برای شرکت در دیدار با نمایندگان جامعه تجاری ترکیه به قارص سفر کردند.
اطلاعات منتشرشده از سوی طرفین درباره این دیدار محدود بود و تنها اعلام شد که بازرگانان فعال در حوزههای مواد غذایی، نوشیدنیها، آب بستهبندیشده، آبمیوه، میوه، دخانیات، ساختوساز، گردشگری، تولید گل و سایر بخشها در آن شرکت کردهاند. شرکتکنندگان بر ظرفیت قابلتوجه همکاری در حوزه تجارت میان ارمنستان و ترکیه تأکید کرده و درباره چشمانداز همکاریهای آینده تبادل نظر کردند.
شرکتکنندگان در این دیدار از تکمیل روندهای اداری لازم در ترکیه برای آغاز تجارت مستقیم میان ارمنستان و ترکیه استقبال کردند، روندی که امکان میدهد در حملونقل کالا میان دو کشور از طریق خاک کشور ثالث، «ارمنستان/ترکیه» و بالعکس بهعنوان کشور مقصد نهایی یا کشور مبدأ درج شود. همچنین بر اهمیت فراهم کردن دسترسی کالاهای ارمنی به خط راهآهن آخالتسیخه (گرجستان)-کارس (ترکیه) تأکید شد، اقدامی که فرصتهای جدیدی برای تجارت دوجانبه و منطقهای ایجاد خواهد کرد.
رئیس هیئتمدیره اتاق بازرگانی و صنایع قارص، قدیر بوزان، که در نشست ۲ ژوئن در قارص شرکت کرده بود، از روزنامهنگارانی که در چارچوب این برنامه به ترکیه سفر کرده بودند، استقبال کرد.
بوزان اعلام کرد که ۵۷ بازرگان از ارمنستان در این نشست شرکت کردهاند که در حوزههای نساجی، ساختوساز، مواد غذایی، نوشیدنیها و گلکاری فعالیت دارند.
وی گفت: «ما ارتباط بسیار خوبی داشتیم. بسیاری از شرکتهای ما همچنان در حال مذاکره هستند».
به گفته قدیر بوزان، پس از نشست برگزارشده در قارص، در چندین حوزه مذاکراتی میان طرفین در جریان است که ممکن است بهزودی اخبار جدیدی درباره آنها منتشر شود.
وی همچنین اعلام کرد که دومین نشست مجمع تجاری ارمنستان و ترکیه برای ماه سپتامبر برنامهریزی شده و این بار در ایروان برگزار خواهد شد. به گفته بوزان، مجمع تجاری ایروان میتواند تأثیر اقتصادی قابلتوجهی نهتنها بر قارص، بلکه بر ایغدیر، آرداهان و احتمالاً وان نیز داشته باشد.
رئیس هیئتمدیره اتاق بازرگانی و صنایع قارص افزود که برای شرکت در این نشست، دو پیششرط تعیین کرده و این موضوع را نیز به وزارتخانههای امور خارجه ارمنستان و ترکیه اطلاع داده است.
نخستین پیششرط این است که تعداد بازرگانانی که از قارص مایل به شرکت در این نشست هستند، محدود نشود. شرط دوم نیز این است که هیئت تجاری قارص برای حضور در نشست از گذرگاههای آکیاکا و آخوریک از مرز عبور کند تا این اقدام حامل یک پیام نمادین باشد.
یادآور میشود که پیش از این، مرز ارمنستان و ترکیه چندین بار برای اهداف بشردوستانه و برای مدت کوتاهی باز شده بود، اما این اقدام از طریق گذرگاههای مارگارا و آلیجان انجام شده بود.
قدیر بوزان همچنین به چشمانداز بازگشایی مرز ارمنستان و ترکیه پرداخت و در پاسخ به این پرسش که آیا مقامهای استان قارص در تعاملات خود با دولت مرکزی ترکیه موضوع بازگشایی مرز را مطرح میکنند و آیا اخیراً تغییری در مواضع آنها در این زمینه مشاهده شده است، گفت که در حال حاضر اقدامات فعالی در مسیر مرز شرقی با ارمنستان، بهویژه در زمینه راهآهن و جاده زمینی، در حال انجام است.
او گفت: «در وهله نخست، راهآهن بازگشایی خواهد شد (منظور راهآهن گیومری-قارص است). اطلاعاتی وجود دارد که پس از آن، مرز شرقی از طریق مسیر جادهای نیز باز خواهد شد. البته اینها اطلاعات رسمی نیستند، بلکه اطلاعاتی است که ما از مقامها شنیدهایم، اما امیدوارم در مدت کوتاهی به نتیجه برسیم. و فکر میکنم این امر برای منطقه ما بسیار مفید خواهد بود».
بوزان در پاسخ به این پرسش که آیا ارمنستان از طریق خط راهآهن آخالتسیخه-کارس صادرات یا واردات انجام میدهد یا خیر، نتوانست پاسخ قطعی ارائه کند. وی تنها گفت که حجم حملونقل بار در این خط ریلی اخیراً ۴۰۰ درصد افزایش یافته است.
یادآور میشود که در ماه مه ۲۰۲۶، نیکول پاشینیان، نخستوزیر جمهوری ارمنستان، اعلام کرده بود که خط راهآهن آخالتسیخه-کارس دیگر برای صادرات از ارمنستان و واردات به ارمنستان باز است و از شرکای گرجستانی و ترکیهای تشکر کرده بود.