صد و یازدهمین سالگرد نسل‌کشی ارمنیان؛ روز یادبود و نیایش

ارمنستان، ارمنیان پراکنده در سراسر جهان و همچنین بسیاری از کشورهای دیگر، صد و یازدهمین سالگرد نسل‌کشی ارمنیان را گرامی می‌دارند.

کشتار ارمنیان ساکن امپراتوری عثمانی در سال‌های جنگ جهانی اول، «نسل‌کشی ارمنیان» نامیده می‌شود.

این کشتارها توسط حکومت «ترکان جوان» در مناطق مختلف امپراتوری عثمانی انجام شد.

نخستین واکنش بین‌المللی به این رویدادها، بیانیه مشترک فرانسه، روسیه و بریتانیا در ۲۴ مه ۱۹۱۵ بود که در آن، خشونت‌های اعمال‌شده علیه ملت ارمنی «جنایتی علیه بشریت و تمدن» توصیف شد. طرف‌های امضاکننده، دولت عثمانی را مسئول این جنایت دانستند.

چرا نسل‌کشی ارمنیان انجام شد؟

با آغاز جنگ جهانی اول، حکومت ترکان جوان برای حفظ بقایای امپراتوری رو به ضعف عثمانی، سیاست «پان‌ترکیسم» را در پیش گرفت؛ یعنی ایجاد امپراتوری بزرگی ترک که تا چین گسترش یابد و همه ملت‌های ترک‌زبان قفقاز و آسیای مرکزی را در بر گیرد.

این برنامه، ترک‌سازی همه اقلیت‌های ملی را هدف قرار داده بود و جمعیت ارمنی به‌عنوان مهم‌ترین مانع اجرای آن تلقی می‌شد.

احتمالاً طرح نسل‌کشی ارمنیان از سال‌های ۱۹۱۱ تا ۱۹۱۲ برنامه‌ریزی شده بود، اما ترکان جوان آغاز جنگ جهانی اول را فرصت مناسبی برای اجرای آن دانستند.

در آستانه جنگ جهانی اول، بیش از دو میلیون ارمنی در امپراتوری عثمانی زندگی می‌کردند. در فاصله سال‌های ۱۹۱۵ تا ۱۹۲۳ حدود یک و نیم میلیون ارمنی کشته شدند و باقی‌ماندگان یا به اجبار مسلمان شدند یا به کشورهای مختلف جهان پناه بردند.

در ۲۴ آوریل ۱۹۱۵، با موج بازداشت‌ها ـ عمدتاً در قسطنطنیه، پایتخت امپراتوری عثمانی ـ و سپس نابودی صدها روشنفکر ارمنی، مرحله نخست نابودی جمعیت ارمنی آغاز شد. بعدها ارمنیان جهان، ۲۴ آوریل را به‌عنوان روز یادبود قربانیان نسل‌کشی ارمنیان گرامی داشتند.

مرحله دوم نسل‌کشی، فراخوان حدود ۶۰ هزار مرد ارمنی به ارتش عثمانی بود که بعدها خلع سلاح شده و به دست هم‌رزمان ترک خود کشته شدند.

مرحله سوم با قتل‌عام زنان، کودکان و سالمندان و تبعید آنان به بیابان سوریه همراه بود. در جریان تبعیدها، صدها هزار نفر به دست سربازان ترک، نیروهای پلیس و گروه‌های مسلح کرد و چرکس کشته شدند.

و سرانجام، آخرین مرحله نسل‌کشی ارمنیان، انکار کامل کوچ‌های اجباری گسترده و نابودی جمعی ملت ارمنی در سرزمین تاریخی خود از سوی دولت ترکیه است.

با وجود روند مستمر شناسایی بین‌المللی نسل‌کشی ارمنیان، ترکیه همچنان به هر شکل ممکن با این شناسایی مقابله می‌کند؛ از جمله از طریق تحریف تاریخ، ابزارهای تبلیغاتی گوناگون، لابی‌گری و دیگر روش‌ها.