AEB üyelerinin ülke çıkarma hakkı yoktur; Amaç iç siyasi istikrarsızlık yaratmaktır

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan düzenlediği basın toplantısında; Avrasya Hükümetlerarası Konseyi'nde Rusya, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan temsilcileri tarafından hazırlanan ve Ermenistan'a yönelik Avrasya Ekonomik Birliği  Antlaşması'nın askıya alınmasının olası sonuçlarını içeren rapora ilişkin açıklamalarda bulundu.

Başbakan Paşinyan, AEB üyesi ülkelerin başka bir üye ülkeyi kuruluştan çıkarma yetkisinin bulunmadığını vurgulayarak şu değerlendirmeyi yaptı:

"Üye ülkelerin başka bir üye ülkeyi örgütten çıkarma hakkının bulunmadığı açıktır. Üye ülkelerin aynı olduğu Kolektif Güvenlik Antlaşması Örgütü'nde (KGAÖ) böyle bir imkân mevcuttur; bu bakımdan Ermenistan'ın neden KGAÖ'den çıkarılmadığı merak konusudur. EAEÜ ile ilgili olarak ise tarihimizde ilk kez metropol bizi kendisine çekmek yerine dolaylı yoldan bizi uzaklaştıracağını ifade etmektedir."

Daha önceki dönemlerde Rusya tarafından Ermenistan'a uygulanan kısıtlamaların ne ekonomik ne de siyasi açıdan hedeflenen sonuçları vermediğini belirten Paşinyan, yaşanan sürecin ekonomik kaygılardan ziyade siyasi bir nitelik taşıdığını dile getirdi.

Ermenistan'da yönetimi değiştirmeye yönelik üçüncü bir girişim sürecinin hazırlandığını ifade eden Paşinyan şunları kaydetti:

"Ermenistan'da iktidarı değiştirmeye yönelik bu üçüncü girişim olacaktır. Birincisi, 2023 yılında Karabağ'daki Rus barış güçlerinin varlığı koşullarında insan akışını Ermenistan'a yönlendirme ve eş zamanlı olarak siyasi iktidarın değiştirilmesi çağrılarının yapıldığı olaylardı. İkincisi, Haziran 2026'daki genel parlamento seçimleri süreciydi. Şimdi ise üçüncü girişim hazırlanmaktadır. Burada ekonomik bir bileşen bulunmamaktadır; doğrudan siyasi bir süreçle karşı karşıyayız. Amaç Ermenistan'da iç siyasi istikrarsızlık kışkırtmak, fiili ve ardından hukuki olarak Ermenistan'ı bağımsızlığından yoksun bırakmaktır. Ermenistan devleti yeterli dayanıklılığa sahiptir ve bu durumun da üstesinden gelecektir."

Raporda yer alan ekonomik öngörülere ilişkin olarak ise Paşinyan, "Bu verilere ve tahminlere ilişkin olarak; yaşayıp göreceğiz. Bizim temel odağımız Ermenistan'ın sürdürülebilir kalkınması, bağımsızlığımızın ve egemenliğimizin korunması ile ilişkilerimizin çeşitlendirilmesidir; bu yolda ilerlemeye devam edeceğiz," dedi.

Rusya, Belarus, Kazakistan ve Kırgızistan temsilcileri tarafından hazırlanan rapor, 20 Ekim 2026 tarihinde Avrasya Yüksek Ekonomik Konseyi üyelerine (AEB üyesi ülke liderleri) iletilmek üzere Avrasya Ekonomik Komisyonu'na sunulmuştur.

Raporda, Ermenistan'ın tutumunun AEB Antlaşması'nın 3. maddesinde yer alan ve üye devletlerin birlik amaçlarına zarar verecek eylemlerden kaçınmasını öngören yükümlülüklere aykırı olduğu iddia edilmektedir. AEB Antlaşması'nın bir ülkeyi tek taraflı askıya alma mekanizmasını açıkça içermediğini kabul eden dört üye ülke, 1969 Viyana Anlaşmalar Hukuku Sözleşmesi'ne atıfta bulunarak Ermenistan'a yönelik antlaşma hükümlerinin geçici olarak askıya alınmasını tartışmayı önermektedir. Söz konusu askıya alma kararının, Ermenistan'da AEB üyeliğinin devamı veya AB üyeliği konusundaki referandum gerçekleştirilene kadar korunabileceği kaydedilmektedir.