تغییر فضا و کاهش اختلافات: ارمنی‌های شرکت‌کننده در میزگرد مشترک ایروان ـ باکو دربارهٔ نتایج دیدار

در روزهای ۲۱ و ۲۲ اکتبر ۲۰۲۵، به ابتکار نمایندگان جوامع کارشناسی ارمنستان و جمهوری آذربایجان و با پشتیبانی نهادهای رسمی دو کشور، نشست دوجانبهٔ میزگردی در ایروان برگزار شد. هدف این ابتکار، پیشبرد دستور کار صلح بر پایهٔ «اعلامیهٔ مشترک واشنگتن» مصوب ۸ اوت ۲۰۲۵ بود و این دیدار، نخستین گفت‌وگوی مستقیم میان نمایندگان جامعهٔ مدنی دو کشور در چنین قالبی به شمار می‌رفت.

‌‌‌آرگ کوچینیان، رئیس «مرکز پژوهش‌های سیاست امنیتی»، گفت که ابتکار برگزاری این نشست از سوی فعالان جامعهٔ مدنی و کارشناسان هر دو کشور مطرح شد و با حمایت نهادهای دولتی به اجرا درآمد. 

به گفتهٔ وی، نشست بسیار ثمربخش بود و موضوعات گسترده‌ای را دربر گرفت. 

بوریس ناواساردیان، رئیس «باشگاه مطبوعاتی ایروان»، نیز معتقد است که این گفت‌وگوها می‌تواند فرایند صلح را از سطح رسمی به سطح عمومی گسترش دهد: «برای رسیدن به این هدف، بخش غیردولتی در ایروان و باکو باید دیدگاه‌های خود دربارهٔ روند صلح را به تصمیم‌گیران منتقل کند. نشست ۲۱–۲۲ اکتبر دقیقاً این نقش ارتباطی را ایفا کرد». 

نارک میناسیان، کارشناس سیاسی گفت که در نشست، موضوعات متعددی از جمله روند عادی‌سازی، بازگشایی ارتباطات، شکل‌گیری اعتماد متقابل و بازگرداندن شهروندان ارمنی بازداشت‌شده در باکو مورد بحث قرار گرفت: «در ماه‌های اخیر و به‌ویژه پس از نشست واشنگتن، تغییر مثبتی در فضای سیاسی آذربایجان مشاهده می‌شود که می‌تواند به اقدامات گفت‌وگوهای جامعهٔ مدنی دو کشور بیفزاید». 

مدیر «بنیاد توسعهٔ دموکراسی»، نایرا سولتانیان، نیز خاطرنشان کرد که گفت‌وگوی ایروان نتیجهٔ سال‌ها ارتباط غیرمستقیم میان نهادهای مدنی دو کشور بوده است. 

به گفتهٔ شرکت‌کنندگان، نشست ایروان نه‌تنها نقطهٔ عطفی در ارتباط میان کارشناسان و فعالان مدنی ارمنی و آذربایجانی بود، بلکه گامی نمادین در جهت تحکیم صلح و کاهش بی‌اعتمادی متقابل در قفقاز جنوبی محسوب می‌شود.